Kruševac II deo spomenici

SPOMENICI U KRUŠEVCU

Lazarev grad (Arheološki park)

Arheološki park danas predstavlja ostatak srednjovekovnog grada, koji je podigao knez Lazar oko 1371. godine, kao svoju prestonicu I vojno utvrdjenje. Grad je dosta porušen, bilo zbog borbi izmedju Turaka I Austrijanaca, ili zuba vremena. Veći deo Lazarevog grada restaurisan je od 1960. do 1969. godine. Za izgradju novog grada veliku pomoć dali su i Kruševljani.

Spomenik knezu Lazaru

Spomenik osnivaču Kruševca, knezu Lazaru, nalazi se u istočnom delu Arheološkog parka. Otkriven je 27. juna 1971. godine, povodom proslave “Šest vekova Kruševca”. Autor figure Lazara je Nebojša Mitrić, vajar iz Beograda. Figura Lazara prikazana je u sedećem stavu sa mačem preko krila. Ovakav stav sa još nekoliko dodatnih simbola ilustruje karakter Lazara: graditeljstvo, odbrana zemlje i žrtvovanje za slobodu.



Donžon Kula

Od čitavog srednjovekovnog utvrdjenja najbolje je očuvana Donžon- glavna kula u severoistočnom delu Lazarevog grada. Kula je sazidana od oblog kamena i ovaj objekat bio je visok 20 metara (sačuvano 18 metara). Gradjevina je imala odbrambenu ulogu, osobito kao poslednji otpor neprijatelju ako bi prodro u unutrašnjost grada.







Narodni muzej

Unutar kompleksa Lazarevog grada smešten je Narodni muzej Kruševac, u zgradi podignutoj 1863. godine za potrebe Kruševačke gimnazije. "Jedna od dveju najlepših gimnazijskih zgrada svog doba u Srbiji". Posle drugog svetskog rata ova zgrada ponovo služi školskim potrebama, sve do 1969. godine, kada je, u adaptiranim prostorijama, otvoren Narodni muzej sa eksponatima iz stare zgrade Muzeja i brojnim novim predmetima

Crkva Lazarica

Lazarica je dvorska crkva kneza Lazara, posvećena svetom Stefanu. Sazidana je oko 1376. godine, kao prototip graditeljstva Moravske škole (Ravanica, Kalenić, Ljubostinja i dr.). Crkva je sagradjena od jednostavnog materijala : kamena, opeke, maltera. Izuzetnoj lepoti Lazarice doprinosi i kamena plastika: lukovi, rozete, venci... Oslobodjenje Kruševca 1833. godine crkva je dočekala kao magacin za oružje i sa vidno oštećenim zapadnim kubetom. Ono je restuarisano oko 1870. godine u stilu vojvodjanskoh crkava. Početkom 20. veka, po nalogu srpske vlade, inženjer Pera Popović je izvršio rekonstrukciju crkve, prema prvobitnom izgledu.

Spomenik kosovskim junacima

Spomenik kosovskim junacima predstavlja simbol Kruševca. Spomenik je delo srpskog vajara Djordja Jovanovića. Otkriven je na Vidovdan 1904. godine, u okviru proslave stogodišnjice Prvog srpskog ustanka, u prisustvu kralja Petra I Karadjordjevića. Na vrhu spomenika nalaze se Boško Jugović i vila
Na istočnoj i zapadnoj strani, u dva reljefa prikazani su epsko pričešće srpske vojske pred Kosovsku bitku i pogibija sultana Murata. Na severnoj strani spomenika je grb države Nemanjića i 1389 - godina odigravanja bitke na Kosovu; na zapadnoj - grb cara Dušana i godina otkrivanja spomenika - 1904; na istočnoj - grb kneza Lazara i posveta "Srpstvo kosovskim junacima", sa lovorovim vencem i palmovom grančicom u podnožju, dok je, na južnoj strani, grb Kraljevine Srbije iz 1888. i godina proglašenja Srbije kraljevinom - 1882. Motivi na ogradi od livenog gvožđa oko spomenika predstavljaju stilizovane kosovske božure.

Slobodište

Kompleks “Slobodište” se nalazi jugozapadno od Kruševca, na padinama Bagdale. Na prostoru od 80 ha, centralni spomenički deo pripada konceptu koji je, po ideji Dobrice Ćosića, realizovao Bogdan Bogdanović, u periodu od 1960. do 1965. godine.
Spomen - kompleks ”Slobodište” podignut je u neposrednoj blizini mesta gde je okupator streljao, od 1941. do 1944. godine, više stotina građana i rodoljuba iz Kruševca, okoline i dovedenih ljudi iz drugih mesta, u znak odmazde i sprovodeći represije. ”Slobodište” je obeležje svim palim slobodarima. Spomenik je građen ”U ime živih” i njegovu suštinu određuju dve izreke: ”Pod ovim nebom, čoveče, uspravi se” i ”Hleb i sloboda isto su nama”. Osnovni elementi spomenika su: humke, ”kapija sunca”, “dolina pošte” sa 12 kamenih ptica, i ”dolina živih”, amfiteatar sa pozornicom i gledalištem. Suštinski element i povod Kompleksu predstavlja ”Stratište”.
Čitav kompleks predstavlja danas mesto koje vrlo rado “pohode” građani Kruševca, gosti grada i turisti.

Tekst poslao: Aleksandar Mitic